← 2020 Paper 1

UPSC 2020 Maths Optional Paper 1 Q6a — Step-by-Step Solution

20 marks · Section B

Method of variation of parameters · ODEs · asked 12× in 14 yrs · Read the full method →

Question

Using the method of variation of parameters, solve the differential equation y′′+(1−cot⁡x)y′−ycot⁡x=sin⁡2xy''+(1-\cot x)y'-y\cot x=\sin^2 x, if y=e−xy=e^{-x} is one solution of CF.

Technique

Factor the operator as (D−cot⁡x)(D+1)(D-\cot x)(D+1) to get y2=sin⁡x−cos⁡xy_2=\sin x-\cos x; then Wronskian-based variation of parameters with R=sin⁡2xR=\sin^2 x.

Solution

The equation is y′′+(1−cot⁡x)y′−(cot⁡x) y=sin⁡2xy''+(1-\cot x)y'-(\cot x)\,y=\sin^2 x, standard form with

P(x)=1−cot⁡x,Q(x)=−cot⁡x,R(x)=sin⁡2x.P(x)=1-\cot x,\quad Q(x)=-\cot x,\quad R(x)=\sin^2 x .

Step 1 — Find the second CF solution

The given solution is y1=e−xy_1=e^{-x}. The operator factors neatly:

(D−cot⁡x)(D+1)y=(D−cot⁡x)(y′+y)=y′′+y′−cot⁡x (y′+y)=y′′+(1−cot⁡x)y′−cot⁡x y.(D-\cot x)(D+1)y=(D-\cot x)(y'+y)=y''+y'-\cot x\,(y'+y)=y''+(1-\cot x)y'-\cot x\,y .

So the homogeneous equation is (D−cot⁡x)(D+1)y=0(D-\cot x)(D+1)y=0. Put v=(D+1)yv=(D+1)y; then (D−cot⁡x)v=0⇒dvv=cot⁡x dx⇒v=sin⁡x(D-\cot x)v=0\Rightarrow \dfrac{dv}{v}=\cot x\,dx\Rightarrow v=\sin x. Solving (D+1)y=sin⁡x(D+1)y=\sin x for a non-e−xe^{-x} solution:

y′+y=sin⁡x,IF ex: (exy)′=exsin⁡x, exy=ex2(sin⁡x−cos⁡x),y'+y=\sin x,\quad \text{IF }e^{x}:\ (e^x y)'=e^x\sin x,\ e^x y=\tfrac{e^x}{2}(\sin x-\cos x),

so a second independent solution is

y2=12(sin⁡x−cos⁡x) ⇒ take y2=sin⁡x−cos⁡x.y_2=\tfrac12(\sin x-\cos x)\ \Rightarrow\ \text{take } y_2=\sin x-\cos x .

Check: with y2=sin⁡x−cos⁡xy_2=\sin x-\cos x, y2′=cos⁡x+sin⁡xy_2'=\cos x+\sin x, y2′′=−sin⁡x+cos⁡xy_2''=-\sin x+\cos x:

y2′′+(1−cot⁡x)y2′−cot⁡x y2=(cos⁡x−sin⁡x)+(cos⁡x+sin⁡x)−cot⁡x(cos⁡x+sin⁡x)−cot⁡x(sin⁡x−cos⁡x)y_2''+(1-\cot x)y_2'-\cot x\,y_2 =(\cos x-\sin x)+(\cos x+\sin x)-\cot x(\cos x+\sin x)-\cot x(\sin x-\cos x) =2cos⁡x−cot⁡x(2sin⁡x)=2cos⁡x−2cos⁡x=0. ✓=2\cos x-\cot x(2\sin x)=2\cos x-2\cos x=0.\ \checkmark

Complementary function:

yc=C1e−x+C2(sin⁡x−cos⁡x).y_c=C_1 e^{-x}+C_2(\sin x-\cos x).

Step 2 — Wronskian

W=∣y1y2y1′y2′∣=e−x(cos⁡x+sin⁡x)−(−e−x)(sin⁡x−cos⁡x)W=\begin{vmatrix}y_1 & y_2\\ y_1' & y_2'\end{vmatrix} =e^{-x}(\cos x+\sin x)-(-e^{-x})(\sin x-\cos x) =e−x[(cos⁡x+sin⁡x)+(sin⁡x−cos⁡x)]=e−x (2sin⁡x)=2e−xsin⁡x.=e^{-x}\big[(\cos x+\sin x)+(\sin x-\cos x)\big]=e^{-x}\,(2\sin x)=2e^{-x}\sin x .

Step 3 — Variation of parameters

Seek yp=u1y1+u2y2y_p=u_1y_1+u_2y_2 with

u1′=−y2RW,u2′=y1RW.u_1'=-\frac{y_2 R}{W},\qquad u_2'=\frac{y_1 R}{W}.

u2u_2:

u2′=e−xsin⁡2x2e−xsin⁡x=sin⁡x2 ⇒ u2=−12cos⁡x.u_2'=\frac{e^{-x}\sin^2 x}{2e^{-x}\sin x}=\frac{\sin x}{2} \ \Rightarrow\ u_2=-\tfrac12\cos x .

u1u_1:

u1′=−(sin⁡x−cos⁡x)sin⁡2x2e−xsin⁡x=−exsin⁡x(sin⁡x−cos⁡x)2=−ex2(sin⁡2x−sin⁡xcos⁡x).u_1'=-\frac{(\sin x-\cos x)\sin^2 x}{2e^{-x}\sin x}=-\frac{e^{x}\sin x(\sin x-\cos x)}{2} =-\frac{e^x}{2}\big(\sin^2 x-\sin x\cos x\big).

Using sin⁡2x=1−cos⁡2x2\sin^2 x=\tfrac{1-\cos2x}{2} and sin⁡xcos⁡x=12sin⁡2x\sin x\cos x=\tfrac12\sin2x:

u1′=−ex4(1−cos⁡2x−sin⁡2x).u_1'=-\frac{e^x}{4}\big(1-\cos2x-\sin2x\big).

Integrate (use ∫excos⁡2x dx=ex5(cos⁡2x+2sin⁡2x)\int e^x\cos2x\,dx=\tfrac{e^x}{5}(\cos2x+2\sin2x), ∫exsin⁡2x dx=ex5(sin⁡2x−2cos⁡2x)\int e^x\sin2x\,dx=\tfrac{e^x}{5}(\sin2x-2\cos2x)):

u1=−14[ex−ex5(cos⁡2x+2sin⁡2x)−ex5(sin⁡2x−2cos⁡2x)]=−ex4[1+15cos⁡2x−35sin⁡2x]u_1=-\frac14\Big[e^x-\tfrac{e^x}{5}(\cos2x+2\sin2x)-\tfrac{e^x}{5}(\sin2x-2\cos2x)\Big] =-\frac{e^x}{4}\Big[1+\tfrac{1}{5}\cos2x-\tfrac{3}{5}\sin2x\Big] =ex20(3sin⁡2x−cos⁡2x−5).=\frac{e^x}{20}\big(3\sin2x-\cos2x-5\big).

Step 4 — Particular integral

yp=u1y1+u2y2=120(3sin⁡2x−cos⁡2x−5)−12cos⁡x(sin⁡x−cos⁡x).y_p=u_1y_1+u_2y_2=\frac{1}{20}\big(3\sin2x-\cos2x-5\big)-\tfrac12\cos x(\sin x-\cos x).

Now −12cos⁡xsin⁡x=−14sin⁡2x-\tfrac12\cos x\sin x=-\tfrac14\sin2x and 12cos⁡2x=14(1+cos⁡2x)\tfrac12\cos^2 x=\tfrac14(1+\cos2x), so the second piece =−14sin⁡2x+14+14cos⁡2x=-\tfrac14\sin2x+\tfrac14+\tfrac14\cos2x. Adding:

yp=320sin⁡2x−120cos⁡2x−14−14sin⁡2x+14+14cos⁡2x=−110sin⁡2x+15cos⁡2x.y_p=\tfrac{3}{20}\sin2x-\tfrac{1}{20}\cos2x-\tfrac14-\tfrac14\sin2x+\tfrac14+\tfrac14\cos2x =-\tfrac{1}{10}\sin2x+\tfrac15\cos2x .

(The constant terms −14+14-\tfrac14+\tfrac14 cancel.)

yp=−110sin⁡2x+15cos⁡2x.y_p=-\frac{1}{10}\sin 2x+\frac{1}{5}\cos 2x .

Step 5 — General solution

Answer

 y=C1e−x+C2(sin⁡x−cos⁡x)−110sin⁡2x+15cos⁡2x \boxed{\,y=C_1 e^{-x}+C_2(\sin x-\cos x)-\frac{1}{10}\sin 2x+\frac{1}{5}\cos 2x\,}
We post more of this — worked solutions, CSAT trap breakdowns, guide chapters — a few times a week on Telegram. Free, no sign-in. Join

This solution is part of the Maths Coverage Map — 14 years, mapped. Get the take-away PDF free.